Zachowek jest instytucją prawa spadkowego, która ma chronić najbliższych członków rodziny zmarłego w sytuacji, gdy zostali pominięci przy dziedziczeniu albo otrzymali ze spadku mniej, niż wynikałoby z przysługującego im udziału. Roszczenie o zachowek nie jest jednak bezterminowe. Ustawodawca przewidział określony termin, po upływie którego dochodzenie zapłaty zachowku może zostać skutecznie zakwestionowane przez zobowiązanego. Kwestia tego, kiedy dokładnie rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia, może być szczególnie istotna w sytuacji, gdy od śmierci spadkodawcy minęło już kilka lat. Znaczenie może mieć również treść testamentu, data jego otwarcia i ogłoszenia, a także to, czy osoba zobowiązana do zapłaty zachowku otrzymała określone składniki majątku w drodze darowizny. Przedawnienie roszczenia o zachowek to bardzo ważna kwestia.
Ile wynosi termin przedawnienia roszczenia o zachowek?
Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego roszczenie uprawnionego z tytułu zachowku przedawnia się z upływem pięciu lat. W przypadku roszczenia przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku termin ten również wynosi pięć lat.
Kluczowe znaczenie ma jednak ustalenie momentu, od którego należy liczyć ten termin. Nie zawsze będzie to po prostu data śmierci spadkodawcy. W zależności od sytuacji prawnej spadkobiercy termin może być liczony od innego zdarzenia, w szczególności od ogłoszenia testamentu.
Dlatego samo stwierdzenie, że od śmierci spadkodawcy upłynęło pięć lat, nie zawsze oznacza automatycznie, że roszczenie o zachowek jest przedawnione. Konieczna jest analiza konkretnego stanu faktycznego i dokumentów dotyczących dziedziczenia.
Od kiedy liczyć przedawnienie zachowku?
Ustalenie początku biegu przedawnienia jest jednym z najważniejszych elementów każdej sprawy o zachowek. Jeżeli dziedziczenie odbywa się na podstawie testamentu, termin przedawnienia roszczenia o zachowek co do zasady należy wiązać z chwilą ogłoszenia testamentu.
W praktyce konieczne może być ustalenie m.in.:
-kiedy zmarł spadkodawca,
-czy pozostawił testament,
-kiedy testament został otwarty i ogłoszony,
-kto został powołany do spadku,
-jaki udział w spadku przypadałby osobie uprawnionej,
-jakie darowizny zostały dokonane przez spadkodawcę.
Prawidłowe ustalenie początku biegu terminu może mieć decydujące znaczenie dla możliwości skutecznego dochodzenia zachowku.
Co zrobić, aby nie dopuścić do przedawnienia?
Osoba, której przysługuje zachowek, nie powinna zwlekać z podjęciem działań. Przed upływem terminu przedawnienia warto przede wszystkim ustalić wysokość należnego świadczenia oraz osobę zobowiązaną do jego zapłaty.
W pierwszej kolejności można skierować do zobowiązanego wezwanie do zapłaty. Należy jednak pamiętać, że samo wysłanie wezwania do zapłaty nie zawsze wystarczy do zabezpieczenia roszczenia przed przedawnieniem. W określonych okolicznościach konieczne może być podjęcie dalszych czynności, w szczególności wystąpienie na drogę sądową.
Warto również wiedzieć, że przepisy przewidują sytuacje, w których bieg przedawnienia może zostać przerwany. Po przerwaniu termin co do zasady rozpoczyna swój bieg na nowo. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia, wymaga jednak uwzględnienia charakteru podjętej czynności i jej okoliczności.
Z tego względu osoba rozważająca dochodzenie zachowku powinna zgromadzić dokumenty dotyczące spadku i możliwie szybko skonsultować sprawę z prawnikiem. Szczególnej uwagi wymagają sprawy, w których do upływu pięcioletniego terminu pozostało niewiele czasu.
Czy po przedawnieniu można dochodzić zachowku?
Przedawnienie roszczenia o zachowek nie oznacza, że roszczenie automatycznie przestaje istnieć. Jego upływ może jednak znacząco utrudnić skuteczne dochodzenie zapłaty. Jeżeli sprawa trafi do sądu, osoba zobowiązana do zapłaty zachowku może powołać się na przedawnienie roszczenia.
W konsekwencji nawet osoba, która rzeczywiście była uprawniona do otrzymania zachowku, może mieć problem z uzyskaniem świadczenia, jeżeli dopuściła do przedawnienia swojego roszczenia.
Nie oznacza to jednak, że każda sprawa, w której upłynęło pięć lat, jest z góry przegrana. W praktyce należy dokładnie ustalić, kiedy rozpoczął się bieg terminu, czy doszło do jego przerwania oraz jakie czynności były podejmowane przez uprawnionego i zobowiązanego.
Znaczenie mogą mieć również szczególne okoliczności konkretnej sprawy. Dlatego przed rezygnacją z dochodzenia zachowku warto skonsultować sytuację z radcą prawnym.
Podsumowanie – Przedawnienie roszczenia o zachowek
Przedawnienie roszczenia o zachowek jest kwestią, której nie należy bagatelizować. Co do zasady termin przedawnienia wynosi pięć lat, jednak dokładny sposób jego obliczenia zależy od okoliczności konkretnej sprawy. W szczególności znaczenie ma sposób dziedziczenia oraz to, czy spadkodawca pozostawił testament.
Osoba uprawniona do zachowku powinna możliwie szybko ustalić swoje prawa, wysokość potencjalnego roszczenia oraz termin jego przedawnienia. W razie wątpliwości warto skorzystać z pomocy radcy prawnego, który przeanalizuje dokumenty i oceni, czy roszczenie może być skutecznie dochodzone.
Jeżeli potrzebujesz pomocy z zakresu sprawy spadkowe Kwidzyn to zapraszam do kontaktu pod numerem telefonu 695 580 867. Analiza sytuacji prawnej na odpowiednio wczesnym etapie może pozwolić uniknąć problemów związanych z upływem terminu przedawnienia.
Link do mojej wizytówki google: https://share.google/JSYt2dacDETSDj9zz